Hayran Veli, İhsaniye ilçesine bağlı Kayhan kasabasındandır. Bazı kaynaklarda Hayran Veli ile Hayran Balı’nın aynı kişi olduğu, bazı kaynaklarda ise Hayran Balı’nın, Hayran Veli’nin oğlu olduğu söylenir.
Hayran Veli Sultan, Hoca Ahmet Yesevi Ocağı’na bağlı Horasan erenlerinden olup Hacı Bektaş Veli Dergâhı’nda yetişmiş bir erendir. 13. yüzyıl sonları veya 14. yüzyıl başlarında Moğol saldırısı sırasında beraberindekilerle birlikte Kayhan Kasabası’na gelmiş ve burada tekke kurarak yerleşmiş ve halkı eğitmiştir.
Bakımı ile ilgilenen türbedar kadının belirttiğine göre, Hayran Balı’nın yedi kardeşi vardır. Yedikardeş birlikte Afyonkarahisar’a gelip yerleşmişler ve halka şifa dağıtmışlardır. Bunlar: Hayran Balı, Hasan bin Basri, Yargeldi Sultan, Karacaahmet Sultan, Mahmut Dede, Gazlıgöl’deki Dede ve Hacıbeyli’dir.
Karacaahmet Sultan ile kardeş olduğu söylenilen Hayran Veli Sultan, rivayetlere göre bir taraftan halkı irşad ederken öte taraftan da insanların göz veya vücutlarında çıkan su çibanı, kan çibanı ve göz çibanı gibi hastalıkları tedavi ederek çocuğu olmayan kadınlara şifa olmuştur.
Hastalığa yakalanan bir kimse ilk önce Gazlıgöl’de yıkanır, arkasından tekkeyi ziyaret eder, burada okunmuş ekmekten bir parça yer, ekşi turşu ve baharatlı yiyeceklerden yemeyerek bir müddet perhiz eder.